الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

بررسی تطبیقی کارکرد معنایی برخی اساطیر آیینی- مذهبی در ادبیات انگلیسی و عربی در ترجمه شعر تی اس الیوت و فدوی طوقان

نوع المستند : مقاله پژوهشی

المؤلفون
1 دانشیار زبان و ادبیات انگلیسی ، دانشگاه مازندران، بابلسر ، ایران ‌
2 استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بیرجند، ایران.
3 استادیار مترجمی زبان انگلیسی دانشگاه مازندران -بابلسر - ایران
10.22034/lits.2026.532792.1126
المستخلص
با بررسی متون ادبی معاصر، به ویژه شعر، مشخص می‌شود که اساطیر مذهبی-آیینی نقش برجسته‌ای در ساختار و محتوای آثار دارند. شاعران و نویسندگان با بهره‌گیری از این اساطیر، لایه‌های معنایی متعددی به آثار خود می‌افزایند؛ از جمله ایجاد بعد قداست، بازسازی واقعیت‌های فردی و اجتماعی، و استفاده از ظرفیت‌های نمادین اساطیر برای بیان مفاهیم خاص. این مطالعه تطبیقی به بررسی سیستماتیک کارکرد اساطیر مذهبی-آیینی در اشعار تی.اس. الیوت و فدوی طوقان، دو شاعر برجسته معاصر با خاستگاه‌های فرهنگی متفاوت (انگلیسی-آمریکایی و عربی-فلسطینی) می‌پردازد. تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر اساس مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی، بر تطبیق و تحلیل تطبیقی سه اسطوره کلیدی «مسیح (ع)»، «سیبل» و «آدونیس» در آثار این دو شاعر متمرکز است. هدف، واکاوی چگونگی بازنمایی و کاربست این اساطیر با هدف آشکار ساختن وجوه تشابه و تفاوت‌های معناشناختی و کارکردی آن‌ها در بسترهای فرهنگی متفاوت است. این مطالعه بر این فرضیه استوار است که اسطوره و آیین به عنوان دو عنصر بنیادی فرهنگ، در تعامل دوسویه به تقویت و حفظ ارزش‌های فرهنگی جوامع کمک می‌کنند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که هر دو شاعر، علی‌رغم تفاوت‌های فرهنگی، در فراخوانی اساطیر مسیح (ع)، آدونیس و سیبل، تشابهاتی در رویکرد دارند اما با کارکردهای متنوع و مفاهیم متفاوتی به آن‌ها معنا بخشیده‌اند. این مطالعه نشان می‌دهد که الیوت و طوقان هر کدام ابعاد روان‌شناختی، اجتماعی، و روحانی جدیدی به این اساطیر بخشیده‌اند که در آثار الیوت، عمق بیشتری دارد. همچنین در بررسی کارکرد اساطیر در شعر هر دو شاعر، دو بعد فردی و اجتماعی برجسته است. در بعد فردی، این اساطیر بیانگر مشکلات و دغدغه‌های روحی ناشی از تجربیات شخصی شاعران است. در بعد اجتماعی، اساطیر در شعر الیوت بازتاب‌دهنده سرخوردگی و ناامیدی ناشی از جنگ جهانی است، در حالی که در شعر طوقان، نشان‌دهنده رنج و ناامیدی ناشی از مصائب مردم فلسطین است. همچنین، بعد ترغیبی و اثرگذاری این اساطیر در اشعار هر دو شاعر مورد توجه قرار گرفته است. این تحقیق تأکید دارد که اساطیر مذهبی-آیینی، فراتر از نقش‌های مذهبی، به عنوان ابزاری قدرتمند در ادبیات برای بیان تجارب فردی، مسائل اجتماعی و ترویج دیدگاه‌های خاص عمل می‌کنند.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية