الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

بررسی ترجمۀ اسناد در «ترانه‌های مهیار دمشقی» ترجمة کاظم برگ‌نیسی

نوع المستند : مقاله پژوهشی

المؤلفون
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی ، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.
10.22034/lits.2026.546805.1145
المستخلص
یکی از جلوههای نوگرایی در سرودههای ادونیس زبان شعر اوست. همنشینی واژگانِ –از حیث معنایی- ناسازگار با یکدیگر، جابهجایی ارکان جمله و انحراف از قواعد همجواری و معیارهای نحو عربی، سبب شده است که اجزای زبان شعر او پیچیده شود و به تبع آن، فهم شعرش سخت گردد. این ویژگیها در دفتر «أغاني مهیار الدمشقي» وی نیز به چشم میخورد. یکی از پدیدههای زبانی معنادار در شعر ادونیس اسنادها است. در سرودههای «أغاني مهیار الدمشقي»، گاهی فهم اسنادهای خبری –به دلیل تنیدگی و پیچیدگی اجزای متن و انحراف از نحو معیار- سخت میشود؛ در این موارد، واژگان از حیث نحوی پراکنده و ناآشنایند به طوری که نمیتوان یک خبر یا گزارهای قطعی برای جمله در نظر گرفت. در جاهایی از ترجمۀ فارسی دفتر «أغاني مهیار الدمشقی» (ترجمۀ کاظم برگ‌نیسی)، دلالتهای اصلی و بلاغی اسناد به درستی برگردانده نشده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی نقادانه به ترجمه انجام شده است. هدف از پژوهش این است که نخست معنای اصلی و بلاغی اسنادها تبیین شود، سپس با بررسی سیاق، جهانبینی نهفته در آنها کشف شود و در ضمن آن، ترجمۀ اسنادها در «ترانههای مهیار دمشقی» نقد گردد. نتایج پژوهش نشان-دهندۀ این است که در اسناد جملههای اسمیه گاهی به دلیل تنیدگی اجزای جمله، معنای اصلی اسناد فهم نشده است و در اسنادهای فعلیه معنای بلاغی و جهانبینی آن درک و برگردانده نشده است.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية

منابع
منابع عربی
قرآن کریم
أدونیس (1996). أغاني مهیار الدمشقي و قصائد أخری. دمشق: دار المدی.
برهم، لطیفه ابراهیم؛ عطیة، قصی محمد (2016). «شعر أدونیس في النقد الأسلوبي: نقد صلاح فضل أنموذجاً». جامعة سمنان: دراسات في اللغة العربیة و آدابها. السنة6. العدد 22. صص 1-26.
العتیق، عبدالعزیز (2009). علم المعاني. بیروت. دار النهضة العربیة.
قاسم، عدنان حسین (1991). الإبداع والمصادر الثقافیة عند ادونیس، دمشق: مکتبة الأسد.
محی­الدین عبدالحمید، محمد (2015). شرح ابن عقیل علی ألفیة ابن­مالک. دمشق: مؤسسۀ الرسالۀ.
مختار عمر، احمد (2008). معجم اللغة العربیة المعاصرة.. القاهرة: عالم الکتب.
الهاشمي، احمد (2017). جواهر البلاغة. القاهرة: مؤسسة الهنداوي.
قاموس المعاني: https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/
منابع فارسی
أدونیس (1392). ترانه­های مهیار دمشقی. ترجمه: کاظم برگ­نیسی. تهران: کارنامه.
ابن­ عقیل (1389). ترجمۀ شرح ابن عقیل. مترجم سید علی حسینی. قم: انتشارات دار العلم.
توکلی محمدی، محمودرضا؛ خالقی، علی (1402). «بررسی و نقد تغییر عناصر فرهنگی ـاجتماعی در ترجمه رمان بیت سيء السمعة». الدراسات الأدبية. 53 (106): 103-124.
رجبی، فرهاد (1397). «تحلیل اگزیستانسیالیستی شعر شاملو و أدونیس: مورد پژوهانه: ترانه­های کوچک غربت و أغانی مهیار الدمشقي». دانشگاه فردوسی: زبان و ادبیات عربی. دورۀ 10. شمارۀ 18. صص 96-65.
سارتر، ژان ­پل (1361). اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر. ترجمه: مصطفی رحیمی. تهران: مروارید.
ساکت، محمد حسین (1389). «از ساغر نیل تا جام خراسان: نگاهی به تائیّة ابن فارض مصری و ترجمة فارسی عبدالرحمان جامی». الدراسات الأدبية. 41 (86): 173-190.
صفوی، کوروش (1379). درآمدی بر معنی­شناسی. تهران: حوزۀ هنری.
قازان، علی؛ اسکندری، بهاءالدین (1403). «نقد زبانی ترجمه رمان فارسی به عربی با تکیه بر "أناه": ترجمه رمان "من او" از رضا امیرخانی». الدراسات الأدبية. 54 (107): 369-406
کمبر، ریچارد (1401). فلسفۀ کامو. ترجمه: خشایار دیهیمی. تهران: نشر نو.
مگی، برایان (1398). فلاسفۀ بزرگ؛ آشنایی با فلسفۀ غرب. ترجمه: عزت­الله فولادوند. تهران: خوارزمی.
یالوم، اروین (1389). روان­درمانی اگزیستانسیال. ترجمه: سپیده حبیب. تهران: نی.
لغت­نامۀ دهخدا: https://vajehyab.com/