الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

بررسی تطبیقی پیامدهای جنگ در مجموعه داستان «خبز الفداء» از سمیره عزام و «شهر جنگی» از حبیب احمدزاده

نوع المستند : مقاله پژوهشی

المؤلفون
1 گروه زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران
2 کارشناس ارشد گروه زبان و ادبیات عربی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید بهشتی
10.22034/lits.2026.554133.1151
المستخلص
جنگ، همواره الهام بخش نویسندگان بوده است تا از دل آن، تراژدی‌های دردناکی را به تصویر بکشند. نویسندگان فلسطینی و ایرانی معاصر، سال‌هایی از زندگی خویش را زیر جوخه جنگ گذرانده‌اند و با گوشت و پوست خویش محنت و رنج آن را دیده‌اند. از جمله سمیره عزام نویسنده فلسطینی قرن بیستم و حبیب احمدزاده از نویسندگان قرن بیست و یکم ایران هستند که در داستان‌های کوتاه خویش، مصائب و رنج‌های جنگ را به تصویر کشیده‌اند. این پژوهش بر مبنای مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی و با روش توصیفی – تحلیلی در پی بررسی تطبیقی پیامد جنگ در مجموعه داستان کوتاه «خبز الفداء» از سمیره عزام و «شهر جنگی» از حبیب احمدزاده است. به این ترتیب، پس از معرفی دو مجموعه داستان کوتاه، آثار و پیامدهای جنگ در این آثار را بررسی و تطبیق می‌کند. از جمله نتایج پژوهش اینکه سمیره عزام به زندگی بینوایان و قشر ستمدیده‌ای پرداخته است که شکست در جنگ، احساساتی تلخ را در زندگی آنان برجای گذاشته است. در داستان خبزالفداء نگرش نویسنده به انسان از قبیل اعتقاد به کرامت، صفا و گوهر انسانی, رویارویی خیر و شر در متن داستان‌ها و با تأمل بر کنش شخصیت‌ها، بازتاب داده می‌شود و تمرکز نویسنده بر عواطف انسانی اعم از عشق، غربت، فراق و فقر است. در مجموعه داستان «شهر جنگی»، مخاطب با نوعی مطلق گرایی اعم از نیکی و ایثار سربازان خودی در مقابل ذلت و خودخواهی سربازان دشمن مواجه است. نویسنده این موضوع را در بسیاری از موارد در قالب دیالوگ میان شخصیت‌ها به تصویر کشیده است. از جمله شباهت‌های دو مجموعه، اینکه نویسندگان آنها سعی در مذموم انگاشتن جنگ، پیامدها و تبعات منفی آن دارند. عزت و شرافت مبارزان در پایداری بر سر آرمان‌های خود در هر دو مجموعه به وضوح مشهود است و حوادث به گونه‌ای برای خواننده ترسیم می‌شود که گویا خود را در فضای واقعی شرایط جنگ تصور می‌کند، اما در چگونگی روایت و بازتاب علل و پیامد جنگ، بنا به تفاوت در فرهنگ، نژاد و جغرافیا، تفاوت‌هایی وجود دارد.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية

فهرست منابع
1.    احمدزاده، حبیب (1403)، داستان­های شهر جنگی، چاپ هجدهم، تهران: انتشارات سوره مهر.
2.    امیری خراسانی، احمد (1387)، نامه پایداری، تهران: بنیاد حفظ و نشر ارزش­های دفاع مقدس.
3.    انریکی اندرسون، امبرت (2000)، القصة القصیرة النظریة والتطبیق، ترجمه علی ابراهیم منوفی، قاهره: لا نا.
4.    بی نیاز، فتح الله (1388)، «درآمدی بر داستان نویسی و روایت شناسی»، چاپ دوم، تهران: افراز.
5.    پاينده، حسين (1389)، «داستان‌هاي كوتاه در ايران(داستان‌هاي رئاليستي و ناتوراليستي)»، جلد اول، تهران: نيلوفر.
6.    جاهدجاه، عباس و رضایی، لیلا (1392)، «بررسی شیوه روایت دوم شخص در داستان­های شهر جنگی» نشریه ادبیات پایداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال چهارم، 27-50.
7.    خلیل، ابراهیم (1984) القصه والروایه الفلسطینیه، عمان: دار ابن رشد.
8.    دیکلو، نازلی (1389)، بررسی مقایسه­ای ادبیات جنگ و ساختار آن در کشورهای ایران و فرانسه، کتاب ماه ادبیات، شماره 46، 42-46.
9.    روشنفکر، اکرم (1402)، املی نصرالله راوی نبرد و پایداری در لبنان، مجله الدراسات الأدبیة، دوره 53، شماره 105، خرداد، 189-216.
10. شوهانی، علیرضا (1389)، سیری در رمان جنگ دهه 60، مجله تاریخ ادبیات، دوره 3، شماره 2، تابستان، 153- 171.
10. عبود، عبده (1999)، الأدب المقارن والاتجاهات النقديه الحديثه، بیروت، عالم الفکر.
11. عزام، سمیره (1982)، وقصص أخرى، بیروت: دار العودة.
12. کاکایی، عبد الجبار (1378) ادبیات از نگاه شاعر، دفتر هنر و ادبیات مقاومت.
13. کمره­ای، علیرضا (1379) ادب مقاومت در افق آینده در گفتگو با علی عقله عرسان، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، تهران، شماره­ی 36.
14. گنجی، نرگس (1390)، سیمای انسان در داستان های سمیره عزام، مجله ادب عربی، مقاله 11، دوره سوم، شماره2، 207- 222.
15. نجم، السید (1995)، أدب الحرب « الحرب: الفكرة- التجربة- الإبداع»، القاهرة: هيئة الكتاب المصرية.