الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

از کازرون تا غزه؛ جلوه های بیداری اسلامی در شعر نصرالله مردانی و معین بسیسو

نوع المستند : مقاله پژوهشی

المؤلف
أستاذ مساعد في فرع تعليم اللغة العربية و آدابها بجامعة فرهنکيان طهران، إیران
10.22034/lits.2026.535620.1132
المستخلص
بیداری اسلامی به‌عنوان یک الگوی نوین برای تلاش‌های جمعی در جهت تغییر و تحوّل در جوامع اسلامی و دیگر نقاط جهان تلقی می شود، این جنبش نه‌تنها به‌دنبال احیای هویّت اسلامی است، بلکه به‌عنوان یک نیروی محرکه برای ایجاد تحوّل و پیشرفت در عرصه‌های مختلف بشری نیز محسوب می شود. بررسی و مطالعه نقش نصرالله مردانی و معین بسیسو، شاعران معاصر ایران و فلسطین، در بیداری اسلامی و تحلیل مؤلفه‌های این الگوی بیداری در اشعارشان نشان می‌دهد که هر دو شاعر تأثیر چشمگیری در احیای اندیشه‌های دینی، تقویت همبستگی، ایجاد خودباوری و زنده کردن روحیه بازگشت مسلمانان به عظمت گذشته خود داشته‌اند. این جستار ادبی بر آن است تا با تحلیل تطبیقی اشعار نصراللّه مردانی شاعر معاصر ایرانی و معین بسیسو شاعر فلسطینی و به روش تطبیقی بر مبنایی مکتب تطبیقی آمریکایی به بررسی جلوه های بیداری اسلامی در دیوان این دو شاعر و نوع نگاه آنها به مقوله جریان بیداری اسلامی در ایران و فلسطین بپردازد. پرسشی که در این پژوهش درصدد پاسخگویی به آن هستیم: چگونه مفهوم بیداری اسلامی در اشعار مردانی و بسیسو جلوه نموده است؟ یافته های اساسی این پژوهش نشان می‌دهند که جلوه های بیداری اسلامی از قبیل اتّحاد در موضوع وطن، دفاع از ملّت خود، استعمارستیزی، ظلم ستیزی، تجلیل از شهید، اعتراض سیاسی و اجتماعی و غیره در اشعار هر دو شاعر جلوه گر شده اند؛ بدون اینکه از یکدیگر متأثّر باشند. نصرالله مردانی، در اشعار خود از شهید و شهادت، وحدت میان مسلمانان و خدمت به وطن، به عنوان یک دستور دینی، برای امور سیاسی و ملّی استفاده می‌کند و آن را برای مقابله با ظالمان ضروری می‌داند. شاعر با پرداختن به چنین موضوعات جدید که ریشه در دین دارند، تعهد دینی- سیاسی خود را نشان می‌دهد. معین بسیسو نیز در قصاید خود در حوزه بیداری اسلامی و در قالب موضوع های گوناگون سیاسی و اجتماعی مانند دفاع از آرمان فلسطین، عشق به وطن، شکایت از ستم حکمرانان ظالم، مخالفت با سلطه بیگانگان بر فلسطین، دعوت به آزادی و امید به پیروزی سخن می‌گوید.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية