الدراسات الأدبیة

الدراسات الأدبیة

بررسی تطبیقی سیمای فردی و اجتماعی امام سجّاد(علیه‌السلام) در شعر عربی و فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
تورج زینی وند 1
mohammadibrahim malmiir 2
fatemeh nejadpashmfrosh 2
1 دانشگاه رازی
2 razi
10.22034/lits.2026.526011.1124
چکیده
سیرۀ حضرت امام سجّاد(ع) به عنوان چهارمین امام شیعیان، در شعر عربی و فارسی حضور و تجلّی دارد. بررسی شعر آیینی عربی و فارسی بیانگر این است که در بخش سیمای فردی، عناوینی؛ همچون لقب سجّاد، عبادت و علم، نیز از جنبۀ اجتماعی، مضامین نسب و نژاد، سخاوت و اشاره به دوران سخت اسارت، از برجسته‌ترین مضامینی هستند که به طور مشترک با بسامد بالا در آثار منظوم دو ادب عربی و فارسی ظهور داشته‌اند. برخی موضوعات از جمله؛ «نیایش و حسن ظاهر» از نظر شمار پرداخت مضمون، در شعر عربی نسبت به فارسی، نمود محدودتری پیدا کرده به عنوان تفاوت مضمونی می‌توان به آن اشاره کرد. در این میان مفهوم «حسن ظاهر» تنها در شعر شاعران فارسی مشاهده شده‌است. در این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس نظریۀ اسلامی ادبیات تطبیقی تدوین یافته‌است، ابعاد شخصیّتی آن امام همام در شعر شاعران برجستۀ عربی و فارسی در دو بخش سیمای فردی و اجتماعی؛ تبیین شده و مضمون‌های مشترک و متمایز در شعر هر دو ادبیات مورد تحلیل قرار گرفته‌است.
کلیدواژه‌ها
امام سجّاد(ع)
شعر عربی و فارسی
شعر عاشورایی
ادبیات متعهّد
ادبیات آیینی
موضوعات