1
أستاذ مشارك في قسم اللغة العربية وآدابها بجامعة خليجفارس- بوشهر - إيران
2
دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران
10.22034/lits.2025.498390.1104
المستخلص
مقاومت و پایداری به معنای ایستادگی در برابر تجاوز، تعدی، ظلم و ستم و همچنین تلاش برای دستیابی به پیروزی است. ادبیات پایداری، زبان حال انسانهایی است که در برابر این چالشها قیام کرده و مبارزه میکنند. ایران و فلسطین از جمله کشورهایی هستند که در تاریخ خود شاهد تجاوز و هجوم دشمنان به خاکشان بودهاند. با توجه به اشتراکات فرهنگی و دینی این دو ملت و تحولات اخیر منطقه، پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی و تحلیل مضامین مقاومت و پایداری در شعر دو شاعر برجسته از این دو کشور، معین بسیسو از فلسطین و سعید بیابانکی از ایران، میپردازد. هدف اصلی این پژوهش پاسخ به این پرسش مهم است که نگاه این دو شاعر به مضامین مقاومت و پایداری در آثارشان چگونه است؟ یافتههای این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای انجام شده است، نشان میدهد که هر دو شاعر در آثار خود به مضامین مشترکی چون شهادت، وطن و مبارزه پرداختهاند و اشعاری تأثیرگذار در این زمینه سرودهاند. در شعرهای بسیسو، مفهوم وطن با رنگ و بوی ملیت برجسته است، در حالی که در آثار بیابانکی، این مفهوم بیشتر با قالب مذهب همراه است. از دیگر نتایج مهم این پژوهش، اشاره به شخصیتهای اسلامی مشترکی است که هر دو شاعر درباره آنها شعر سرودهاند و در میان این شخصیتها، امام حسین (ع) جایگاهی ویژه دارد.
1- اقبالی، مسعود. شیخی سومار، بهمن (1400). رویکردی تطبیقی به جلوههای مقاومت و پایداری در شعر متوکل طه و علیرضا قزوه ششمین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان و ادبیات ملل. 2- امین مقدسی، ابوالحسن. فراهانی، سمیرا (1398). نقاب ابوذر غفاری در شعر معین بسیسو فصلنامه علمی نقد ادب معاصر عربی. سال دهم /بیستم پیاپی، شماره 18. 3- برزگرگلوجه، مرضیه (1398). فلسفه مقاومت در ادبیات با تأکید بر آثار یوسفعلی میر شکاک، محمود شاهرخی، باقر ساعدی،سعیدبیابانکی. پایان نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه تبریز. 4- بسیسو، معین (1972). دیوان الشعر العربی الحدیث بغداد: انتشارات الأدیب البغدادی. 5- بسیسو، معین (2008). الأعمال الشعریه الکامله معین بسیسو بیروت: دار العوده. 6- بیابانکی، سعید (1394). سنگچین تهران: سوره مهر. 7- بیابانکی، سعید (1390). نامههای کوفی تهران: سوره مهر. 8- بیابانکی، سعید (1390). جامه دران تهران: انتشارات فصل پنجم. 9- بیابانکی، سعید (1394). یلدا، تهران: سوره مهر. 10- بیدج، موسی (1389). مقاومت و پایداری در شعر عرب، تهران: بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس. 11- ترابی، ضیاءالدین (1389). آشنایی با ادبیات مقاومت جهان. چاپ اول. تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس. 12- جان محمدی، هارون (1400). بررسی تطبیقی جلوههای پایداری در شعر نصر الله مردانی و معین بسیسو پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور. بندر ترکمن. 1400. 13- جامه شورانی، عفت (1397).ادبیات پایداری با نگاهی به عاشورا. تهران: انتشارات موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس. 14- حاج بابایی، محمدرضا مرادی، سجاد (1396). بررسی مقاومت فلسطین در شعر محمود درویش و حسین اسرافیلی. نشریه ادبیات پایداری. سال نهم. شماره 17. صفحه 108. 15- الذهبی، شمس الدین ابوعبدالله محمد بن احمد بن عثمان قایماز الذهبی (2006). سیر أعلام النبلاء. قاهره: دار الحدیث. 16- زندوکیلی محمدتقی؛ قاسمیان، مرضیه (1397.) کارکرد نمادهای سنتی در شعر متوکل طه. مجله ادب عربی، سال دهم، شماره 1. 17- سنگری محمد رضا.(1389). ادبیات دفاع مقدس( مباحث نظری و شناخت اجمالی گونههای ادبی). تهران: بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس. 18- شرفی، منیره (1394). تطبیق محتوایی و قالبی ادبیات پایداری در شعر انقلاب اسلامی. چاپ اول. قم: انتشارات لوح محفوظ. 19- شکری، غالی (1366)، ادب مقاومت، ترجمه حسین روحانی تهران: نشر نو. 20- شفیعی کدکنی، محمد رضا (1380)، شعر معاصر عرب، انتشارات سخن. 21- شیخی، علیرضا؛ انصاری، نرگس؛ میرزایی، وحید (1399). تحلیل مفهوم وطن در سرودههای معین بسیسودومین همایش ملی ادبیات مقاومت( با محوریت شهید سپهبد قاسم سلیمانی). 22- فرشید ورد، خسرو (1363). درباره ادبیات و نقد ادبی، تهران: امیر کبیر. 23- گلچین، زهرا. برزمینی، لیلا (1395). جلوههای مقاومت در اشعار علیرضا قزوه. همایش بین المللی جستارهای ادبی، زبان و ارتباطات فرهنگی. 24- محمد پور، خیر النساء؛ حسین زاده، آزاده (1400 ). جلوههای پایداری در سرودههای سعید بیابانکی. فصل نامه علمی تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)، دوره 13، شماره 50. 25- محمدی روزبهانی، محبوبه (1389) بررسی تطبیقی شعر مقاومت ایران و فلسطین، تهران: بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس. 26- نجم الدین، نرجس. صادقی، معصومه (1396). تطبیق شاخصهای ادب پایداری در سرودههای عبد الجبار کاکائی و معین بسیسو. فصلنامه بهارستان سخن، سال 14، شماره 38. 27- ندا، طه (1394). ادبیات تطبیقی. مترجم حجت رسولی. چاپ اول. تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
مهتدی,حسین و موسوي نسب,سیده مریم . (2025). بررسی مضامین پایداری در شعر مُعین بَسیسو و سعید بیابانکی. الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 55(109), 115-150. doi: 10.22034/lits.2025.498390.1104
MLA
مهتدی,حسین , و موسوي نسب,سیده مریم . "بررسی مضامین پایداری در شعر مُعین بَسیسو و سعید بیابانکی", الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 55, 109, 2025, 115-150. doi: 10.22034/lits.2025.498390.1104
HARVARD
مهتدی حسین, موسوي نسب سیده مریم. (2025). 'بررسی مضامین پایداری در شعر مُعین بَسیسو و سعید بیابانکی', الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 55(109), pp. 115-150. doi: 10.22034/lits.2025.498390.1104
CHICAGO
حسین مهتدی و سیده مریم موسوي نسب, "بررسی مضامین پایداری در شعر مُعین بَسیسو و سعید بیابانکی," الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 55 109 (2025): 115-150, doi: 10.22034/lits.2025.498390.1104
VANCOUVER
مهتدی حسین, موسوي نسب سیده مریم. بررسی مضامین پایداری در شعر مُعین بَسیسو و سعید بیابانکی. الدِّراسات الأدبیّة, 2025; 55(109): 115-150. doi: 10.22034/lits.2025.498390.1104