1
دانشجوی کارشناسی ارشد مترجمی زبان عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2
دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
10.22034/lits.2025.506607.1107
چکیده
یکی از مباحثی که در فرایند ترجمه مورد توجه صاحبنظران است، حفظ تعادل میباشد. در ترجمه ممکن است مترجم با واژگانی برخورد کند که خاص فرهنگ زبان مبدأ باشد و معادلی برای آن در زبان مقصد وجود نداشته باشد؛ و یا واژگانی که از لحاظ معنایی پیچیده باشند. همچنین گاهی وجود مفاهیم عام و خاص مترجم را وادار میکند که برای انتقال مفاهیم به حفظ تعادل بپردازد. در این پژوهش ابتدا به تعریف کلمه، تکواژ و بررسی انواع معانی ( منطقی، القایی و ... ) پرداخته و سپس به علل عدم تعادل درسطح ترجمه واژگان پرداخته شده است که بر اثر وجود واژگان خاص زبان مبدأ، وجود واژگانی که معنای منطقی یکسان و در عین حال معنای القایی متفاوتی دارند، و همچنین وجود واژگان فرهنگی زبان مبدأ و سایر موارد اتفاق میافتد. در این جستار به روش توصیفی- تحلیلی، واژگان ترجمه رمان «من زندهام» تحت عنوان «أنا علی قید الحیاة» از معصومه آباد بررسی گردید. نتایج پژوهش حاکی از این است که ترجمه مذکور که از نوع خودترجمهای است، یعنی متن توسط خود نویسنده اصلی به زبان عربی ترجمه شده است، بر اساس نظریه بیکر(1953) قابلیت ارزیابی را دارد، لذا بجز راهکار «ترجمه از طریق تصویر» میتوان متن مذکور را بر اساس سایر محورهای و راهبردهای مذکر در نظریه مورد ارزیابی قرار داد. در این بین چالش اصلی مترجم، ترجمه واژگانی است که از لحاظ معنایی پیچیدگی دارند و در زبان مقصد تعادل واژگانی نشدهاند. این واژگان به دلیل استفاده از زبان بومی و محلی، مترجم را ناچار میکند تا برای ترجمه آنها از روش ترجمه آزاد تعادل در ترجمه را ایجاد کند. باتوجه به همین امر، محور «دگرگویی با استفاده از واژه غیر مرتبط » با 5/ %29، پربسامدترین و محور «ترجمه با استفاده از یک واژه قرضی » با 7/3%، کمترین بسامد را در این پژوهش داشته است.
_ آباد، معصومه (1393). من زندهام. چ95. تهران: انتشارات بروج. _ ــــــــــــــ (1440). أنا علی قد الحیاة. چ1. بیروت: دار المعارف الإسلامیَّة الثَّقافیَة. _ انوری، حسن (1382). فرهنگ فشرده سخن. چ10. تهران: انتشارات علمی. _ بیکر، مونا (1393). به عبارت دیگر. ترجمه علی بهرامی. چ1. تهران: نشر رهنما. _ بیطاری، نفیسه؛ زارع برمی، مرتضی ( 1400). تحلیل تعادل واژگانی بین متن مبدأ و ترجمه براساس نظریه بیکر: مواضع آیت الله خامنهای در مورد فلسطین. فصلنامهی علمی زبان پژوهی دانشگاه الزهرا. سال 14. شماره 43. ص 95_65. _دانش، کوثر؛ فرزاد، عبدالحسین؛ خاتمی، احمد (1402). بررسی کتاب «من زنده ام» از منظر ساختارگرایی. پژوهش های نقد ادبی و سبک شناسی، سال13، شماره 4، ص30_11. _شقاقی، ویدا؛ (1386). واژه یا تکواژ. همایش زبانشناسی ایران، مجموعه هفتمین همایش زبانشناسی ایران. سال 1386. جلد 1. ص 299_228. _ صفوی، کوروش ( 1371). هفت گفتار دربارهی ترجمه. چ 1. تهران: نشر مرکز _ صلح جو، علی (1402). از گوشه و کنار ترجمه. چ 6. تهران: نشر مرکز . _ فهیم، منصور و سبزیان، عباس (1382). دورهاموزش فنون ترجمه. چ1. تهران: نشر رهنما. _ قربانی مادوانی، زهره ( 1398). بررسی ترجمهی ماجده عنانی از «نون و القلم» جلال آل احمد براساس نظریه تعادل اصطلاحی بیکر. پژوهش های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، سال 9، شماره 21، صص 225_ 204. _ مبارکی، محسن؛ بقایی، هادی ( 1393). بررسی دو ترجمه آربری و یوسف علی از قرآن کریم براساس نظریهی تعادل واژگانی بیکر. فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهرا. سال 11. شماره 2. صص 157_ 138. _ معروف، یحیی ( 1397). فن ترجمه. چ15. تهران: سمت. _ ناظمیان، رضا. (1386). ترجمه از عربی به فارسی. چ3. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. _نظری، یوسف (1400). بررسی پیکره بنیاد هم معنایی افعال در زبان عربی و نقش باهمآیی در تعیین معنا. نشریه لسان مبین(پژوهش ادب عرب)، دوره 13، شماره 45. _ نیازی، شهریار و قاسمی اصل، زینب. (1398). الگوهای ارزیابی ترجمه. چ2. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نصیری,فاطمه , ضیغمی,علی و نورسیده,علیاکبر . (1404). نقد و بررسی ترجمه عربی رمان «من زندهام» بر اساس نظریه تعادل بیکر (محور واژگان). الدراسات الأدبیة, 55(109), 185-216. doi: 10.22034/lits.2025.506607.1107
MLA
نصیری,فاطمه , , ضیغمی,علی , و نورسیده,علیاکبر . "نقد و بررسی ترجمه عربی رمان «من زندهام» بر اساس نظریه تعادل بیکر (محور واژگان)", الدراسات الأدبیة, 55, 109, 1404, 185-216. doi: 10.22034/lits.2025.506607.1107
HARVARD
نصیری فاطمه, ضیغمی علی, نورسیده علیاکبر. (1404). 'نقد و بررسی ترجمه عربی رمان «من زندهام» بر اساس نظریه تعادل بیکر (محور واژگان)', الدراسات الأدبیة, 55(109), pp. 185-216. doi: 10.22034/lits.2025.506607.1107
CHICAGO
فاطمه نصیری, علی ضیغمی و علیاکبر نورسیده, "نقد و بررسی ترجمه عربی رمان «من زندهام» بر اساس نظریه تعادل بیکر (محور واژگان)," الدراسات الأدبیة, 55 109 (1404): 185-216, doi: 10.22034/lits.2025.506607.1107
VANCOUVER
نصیری فاطمه, ضیغمی علی, نورسیده علیاکبر. نقد و بررسی ترجمه عربی رمان «من زندهام» بر اساس نظریه تعادل بیکر (محور واژگان). الدِّراسات الأدبیّة, 1404; 55(109): 185-216. doi: 10.22034/lits.2025.506607.1107