الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما)

بررسی تطبیقی نشانه‌های هنجارگریزی در شعر نصرت رحمانی و یحیی سماوی

نوع المستند : مقاله پژوهشی

المؤلفون
1 استاد گروه زبان و ادبیّات عرب، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 دانش آموخته زبان و ادبیّات عرب، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
المستخلص
در شعر معاصر فارسی و عربی، شاعران بسیاري هنجارگریزی اهتمام ورزیده‌ و زبان شعر خود را متفاوت از دیگران بیان کرده‌اند. «نصرت رحمانی» و «یحیی سماوی» از جملة این شاعران هستند که به صورت گسترده، دست به هنجارگریزی زده و با كارگيری ترفندهای ادبي از قوانین حاکم بر همنشینی واژه‌ها منحرف شده‌اند. با توجّه به این مهم که با تحلیل هنجارگریزی‌ها و بدعت‌های هنری این دو شاعر، می‌توان به شاخصه‌های سبکی و عوامل تمایز شعر آنان نسبت به سایر شاعران پی برد. لذا این مقاله، با روش توصيفي- تحليلی،و بر مبنای الگوی هنجارگريزي «ليچ»، به بررسي معناآفرینی‌های بدیع در مجموعه اشعار نصرت رحمانی و دیوان شعري «أطفئينی بنارک»ِ یحیی سماوی پرداخته است. البته، شایان ذکر است که دو شاعر در حوزه‌های گوناگون به وفور از هنجارها عدول کرده‌اند. امّا در این جستار، به بررسی هنجارشکنی‌هایی که در آثار دو شاعر مشترک است، پرداخته شده است؛ یعنی، هنجارگریزی معنایی، گویشی، زمانی و آوایی. هنجارگریزی معنایی در آثار دو شاعر به‌طور قابل ملاحظه‌ای مشهود است و در هیأت آرایه‌های تشبیه، استعاره، تشخیص، حسّامیزی و تصاویر پارادوکسی نمود یافته است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


الف: منابع فارسی
ــ احمدی، بابک، (1386)، ساختار و تأویل متن، چاپ نهم، تهران: نشر مرکز.
ــ داد، سیما، (1371)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ اول، تهران: مروارید.
ــ رحمانی، نصرت، (1389)، مجموعة اشعار، چاپ سوم، تهران: نگاه.
ــ زرقانی، مهدی، (1387)، چشم‌انداز شعر معاصر ایران، چاپ سوم، تهران: ثالث.
ــ شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1386)، صور خیال در شعر فارسی، چاپ پنجم، تهران: آگاه.
ــ شمیسا، سیروس، (1381)، معانی، تهران: میترا.
ــ صفوی، کوروش، (1373از زبان‌شناسی به ادبیّات، چاپ اول، تهران: چشمه.
ــ عرفان، حسن، (1389)، جوهر البلاغه، چاپ یازدهم، قم: قدس.
ــ علوی مقدم، مهیار، (1381)، نظریه‌های نقد ادبی معاصر، چاپ دوم، تهران: سمت.
ــ هارلند، ریچارد، (1382)، درآمدی تاریخی بر نظریه ادبیّات از افلاطون تا بارت. گروه ترجمة شیراز: علی معصومی و دیگران، زیر نطر شاپور جورکش، تهران: چشمه.
ــ مستعلی پارسا، غلامرضا و امیدعلی، حجت‌الله، (1390)، «نگاهی سبک‌شناسانه به اشعار نصرت رحمانی»، فصلنامة سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال چهارم، شمارة دوم، پیاپی 12. صص: 215- 228.
ــ سنگری، محمّدرضا، (1381)، «هنجارگریزی و فراهنجاری در شعر». ماهنامة رشد زبان و ادب فارسی. شمارة 9، صص: 4-9.
ب: منابع عربی
ــ سماوی، یحیی، (2013)، أطفئیني بنارک، الطبعة الأولی، أستراليا: منشورات مجلة کلمات.
ــ معروف، یحیی و باقری، بهنام، (1391)، «عناصر الموسيقی في ديوان "نقوش علی جذع نخلة لـ"يحيی السماوي»، مجلة دراسات في اللّغة العربية وآدابها، فصلية محكمة، العدد التاسع، صص: 151- 192.
پ: منابع لاتین
Simpson , A. Weiner,E.S.C.(1989)The Oxford English Dictionary. Oxford University Press Oxford