الدراسات الأدبیة

الدراسات الأدبیة

نقد تعریب اشعار نورالدین عبدالرحمن جامی برمبنای الگوی گارسس (مورد مطالعه: ترجمۀ محمود ابراهیم النجّار از خردنامۀ اسکندری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مطالعات ترجمه عربی، گروه مطالعات ترجمه، دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران,
چکیده
ترجمۀ متون منظوم همواره با چالش‌های بسیاری روبه‌رو بوده است. ویژگی‌های خاص شعر چون سبک، آرایه‌های ادبی، وزن و موسیقی ترجمۀ این نوع ادبی را دشوار ساخته است. ارزیابی ترجمۀ این گونه متون با دراختیارداشتن الگویی جامع ممکن خواهد بود. این پژوهش بر آن است با تکیه بر الگوی نظری خانم کارمن گارسس و با روش توصیفی-تحلیلی به نقد و ارزیابی ترجمۀ شعر از فارسی به عربی بپردازد. داده‌های پژوهش حاضر گزیده‌ای از خردنامۀ اسکندری از شاعر بزرگ فارسی، نورالدین عبدالرحمن جامی، می‌باشد که به قلم محمود ابراهیم النجّار به عربی بازگردانی شده است. نتایج تحلیل نمونه‌ها حاکی از آنست که بیان نامناسب اصطلاحات و عبارات و اشتباه مترجم بالاترین بسامد را در بین نمونه‌ها داشته‌اند و به عبارت دیگر بیشترین اشتباهات و چالش‌های ترجمه مربوط به سطح سطحی-کاربردشناختی بوده است. از سوی دیگر با توجه به بسامد بالای شاخص‌های منفی، این ترجمه مقبولیت لازم را نداشته همچنین مترجم بیشتر شاخص‌های مرتبط با حفظ متن اصلی را به‌کارگرفته است. نکتۀ دیگر آن که بر اساس یافته‌های پژوهش باید در در مرزبندی و تقسیم صریح مؤلفه‌ها به مثبت و منفی بازنگری شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1- إبراهیم النجّار، محمود (2010م). منظومة خردنامَه إسکندري، الطبعة الأولی، القاهرة: المرکز القومي للترجمة.
2- اکبرکرکاسی، مائده و افضلی، علی (1401هـ.ش). «ارزیابی کیفی ترجمۀ عربی گزیده­ای از قصاید منوچهری دامغانی براساس الگوی گارسس»، اولین همایش ملی آموزش زبان، ترجمه و مطالعات زبان شناسی، رشت.
3- افضلی علی و اسداله­ئی، لیلا (1398هـ.ش). «کاربست نظریۀ کارمن کالرو گارسس در نقد ترجمۀ ادبی (مورد مطالعه: تعریب صالح الجعفری از رباعیات خیام)»، مجلة کلیة اللغات، المجلد الثاني، العدد ۴۰.
4- امرائی، محمد حسن (1397هـ.ش). «نقد و ارزیابی کیفیت ترجمۀ قرآن آیت الله یزدی بر اساس نظریه گارسس (1994م) (مطالعۀ موردی: سوره بقره)»، مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، دوره 5، شماره 10، صص 46-1.
5- بخشی، مریم، ظفری، کبری و باقری، سپیده (1399هـ.ش). «بررسی تعريب کتاب «خدمات متقابل اسلام و ایران» استاد مطهری براساس مدل گارسس»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، دوره 10، شماره 23، صص 341-305.
6- حقانی، نادر (1386هـ.ش). نظرها و نظریه­های ترجمه، تهران: امیرکبیر.
7- رئیسی مبارکه، نفیسه (1401هـ.ش). «نقد و ارزیابی معادل­یابی واژگانی در ترجمۀ عربی تاریخ بیهقی براساس الگوی گارسس»، نقد، تحلیل و زیبایی­شناسی متون، سال 6، شماره 1 (پیاپی 18)، صص 29-5.
8- زبید، افروز (1400هـ.ش). نقد ترجمۀ رمان پرندۀ من براساس نظریۀ کارمن گارسس، پایان نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ مترجمی زبان عربی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهرا(س).
9- شمس­آبادی، حسین و شاهسونی، مجتبی (1397هـ.ش). «آسیب­شناسی ترجمه در بخش­های خبری رسانه­های عربی­زبان برون­مرزی (شبکه العالم، شبکه الکوثر و رادیو عربی)»، پژوهشنامۀ رسانۀ بین­الملل، سال 3، شماره 3، صص 294-275.
10- صیادانی، علی، اصغرپور، سیامک و خیراللهی، لیلا (1396هـ.ش). «نقد و بررسی ترجمۀ فارسی رمان «قلب اللیل» با عنوان «دل شب» بر اساس الگوی گارسس»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، سال 7، شماره 16، صص 118-87.
11- عبدالرحمن بن احمد جامی، نورالدین (1378هـ.ش). مثنوی هفت اورنگ، جلد دوم، چاپ اول، تهران: میراث مکتوب.
12- غیمی، رسمیه (1400هـ.ش). نقد ترجمۀ عربی عادل عبد المنعم از رمان مدیر مدرسۀ جلال آل احمد براساس نظریۀ کارمن گارسس، پایان نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ مترجمی زبان عربی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهرا(س).
13-فرهادي، پروین (1392هـ.ش). «بررسی، نقد و ارزیابی ترجمۀ متون عربی (مطالعۀ موردی: نقد و ارزیابی آثار ترجمه­شده غسان كنفانی در سه بخش قصص، روایات و مسرحيات)». پایان­نامۀ کارشناسی ارشد رشته مترجمی زبان عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران.
14- متقی­زاده، عیسی و نقی­زاده، سید علاء (1396هـ.ش). «ارزیابی ترجمۀ متون ادبی فارسی به عربی بر اساس مدل کارمن گارسس (پیام رهبر انقلاب به مناسبت موسم حج 1395 برای نمونه)»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، سال 7، شماره 16، صص 193-169.
15- محمودی، فاطمه (1393هـ.ش). عرفان جامی برمبنای هفت اورنگ، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.
16- مختاری اردکانی، محمدعلی (1376هـ.ش). «چهارچوبی نظری برای ارزیابی ترجمه»، مترجم، شماره 25، صص 58-50.
17- منافی اناری، سالار (1383هـ.ش). «ترجمه­ناپذیرها در شعر فارسی»، متن­پژوهی ادبی، دوره 7، شماره 19، صص 161-142.
18- نیازی، شهریار و قاسمی اصل، زینب (1397هـ.ش). الگوهای ارزیابی ترجمه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
19- نیازی، شهریار، اصغری، جواد، فؤادیان، محمد حسن و هاشمی، انسیه سادات (1399هـ.ش). «بررسی کارآمدی الگوی گارسس در ارزیابی ترجمه قرآن (مطالعه موردی ترجمه مکارم شیرازی)»، مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، دوره 7، شماره  13، صص 356-315.
20- هاشمی، بهزاد، محسنی، شهباز (1398هـ.ش). «ترجمه­پذیری اشعار حافظ؛ با نگاهی به برگردان فرانسوی فوشه کور»، پژوهش­های زبان و ترجمۀ فرانسه، دوره 2، شماره 1(2)، صص 274-255.
21- Garcés, Maria Carmen Valero. (1994). "A methodological proposal for the assessment of translated literary works: A case study", Babel, 40, 77-101.
22- Newmark, Peter. (1988). A textbook of translation, New York: Prentice Hall.