خداوند متعال برای هدایت جوامع بشری، افرادی را از میانشان به رسالت برگزید؛اما انسانهای جهول، «بشریت» آن اسوههای کمال را بهانه انکارشان قرار داده، به مخالفت با آن رهبران آسمانی برخاستند. هدف ما در این نوشتار بررسی و تحلیل مبانی انکار منکران علیه «بشریت» آنان از منظر قرآن و مثنوی مولوی است. این پژوهش را برای آگاهی دقیقتر از افکار و اندیشههای دشمنان انبیا و مجهز شدن به پاسخی منطقی، مستدل و مستند در دفاع از منطق انبیای الهی و اقتدا به روش و منش آنان ضروری میدانیم. به نظر میرسد دستاوردهای این پژوهش برای همه علاقهمندان به مفاهیم قرآنی و بهطور خاص مبلغان دینی دستمایهای مفید باشد. بهویژه اینکه دشمنیها و شبههافکنیها همچنان در اشکال مختلف ادامه دارد. از رهگذر مطالعه و بررسی و تحلیل محتوایی موضوع انکار پیامبران با دستاویز «بشریت» آنان، توانستیم آنچه را که این انکار بر آن بنا شده بود، با اتکا به آیات و تفاسیر معتبر قرآنی و ابیات مثنوی، به 12 مبنا طبقهبندی محتوایی کنیم و هرکدام را به اقتضای مقام تبیین نماییم. در مجموع از آنچه نگاشتیم این نتیجه حاصل شد که این مبانی در چهار بخش عمده: «خطاهای شناختی»، «عقاید جاهلی»، «رذایل اخلاقی» و «توقعات واهی» قابل تقسیم است.
ترابی، احمد، (1385 هـ. ش)، «پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم جمال الهی در آینه بشری»، پژوهشهای قرآنی، ج 46 و 47، ص 4-12.
درویشی، حمید، (1392 هـ. ش)، علل تکذیب انبیا از دیدگاه قرآن، پایاننامه دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم، دانشکده تفسیر و معارف قرآن.
دهخدا، علیاکبر، (1377 هـ. ش)، لغتنامه دهخدا، ط 2، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
صدرایی، رقیه، (1399 هـ. ش)، «شگردهای عرفانی مولوی از تأویلات مفاهیم قرآنی»، فصلنامه عرفان اسلامی، ج 63، ص 175-192.
طباطبایی، سید محمدحسین، (1374 هـ. ش)، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، ط 5، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طبرسى، فضل، (1377 هـ. ش)، تفسير جوامع الجامع، ط 1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مديريت حوزه علميه قم.
طيب، سيد عبدالحسین، (1378 هـ. ش)، اطيب البيان في تفسير القرآن، ط 2، تهران: انتشارات اسلام.
عروسى حويزى، عبد على بن جمعه، (1415 هـ)، تفسير نور الثقلين، به تحقیق سيد هاشم رسولى محلاتى، ط 4، قم: انتشارات اسماعيليان.
فخر رازى، محمد بن عمر، (1420 هـ)، مفاتيح الغيب، ط 3، بیروت: دار احياء التراث العربي.
قرائتی، محسن، (۱۳۸۸ هـ. ش)، اصول عقائد، تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
قرائتى، محسن، (1383 هـ. ش)، تفسير نور، ط 11، تهران: مركز فرهنگى درسهایی از قرآن.
قرشى، سيد على اكبر، (1377 هـ. ش)، تفسير احسن الحديث، ط 3، تهران: بنياد بعثت.
كاشانى، ملا فتح الله، (1336 هـ. ش)، تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين، ط 3، تهران: کتابفروشی محمدحسن علمى.
مصباح یزدی، محمدتقی، (1393 هـ. ش)، راه و راهنماشناسی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مكارم شيرازى، ناصر، (1374 هـ. ش)، تفسير نمونه، ط 1، تهران: دار الكتب الإسلامية.
مکارم شیرازی، ناصر، (1379 هـ. ش)، آفريدگار جهان، ط 3، قم: مدرسه الامام على بن ابى طالب (ع).
منصور آبادی، عباس؛ و جواد ریاحی، (1391 هـ. ش) «مفهومشناسی «مبانی» در پژوهشهای حقوقی»، مجله پژوهشهای حقوقی، ج 22، ص 9-24.
موسوی درچهای، سید مهدی، (1389 هـ. ش)، بررسی دلائل و علل انکار نبوت در قرآن و کلام اسلامی، پایاننامه دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، دانشکده الهیات و معارف اسلامی.
مولانا، جلال الدین محمد بلخی، (1395 هـ. ش)، مثنوی معنوی، به تصحیح رینولد نیکلسون، ط 1، تهران: نشر نغمه.
نصیری، علی، (1385 هـ. ش)، «اندیشه: اباحهگری آفت دینداری»، کتاب نقد، ج 40، ص 3-42.
هاشمى رفسنجانى، اكبر، (1383 هـ. ش)، فرهنگ قرآن، ط 2، قم: بوستان كتاب (انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم).
هاشمی شاهرودی، محمود، (1387 هـ. ش)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ط 1، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بيت (عليهم السلام).
زارع,غلامعلي و گرزین,عرفان . (2023). مبانی مقابله منکران با «بشریت» پیامبران در آیات قرآنی و تأثیر آن در مثنوی مولوی. الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 53(106), 301-330.
MLA
زارع,غلامعلي , و گرزین,عرفان . "مبانی مقابله منکران با «بشریت» پیامبران در آیات قرآنی و تأثیر آن در مثنوی مولوی", الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 53, 106, 2023, 301-330.
HARVARD
زارع غلامعلي, گرزین عرفان. (2023). 'مبانی مقابله منکران با «بشریت» پیامبران در آیات قرآنی و تأثیر آن در مثنوی مولوی', الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 53(106), pp. 301-330.
CHICAGO
غلامعلي زارع و عرفان گرزین, "مبانی مقابله منکران با «بشریت» پیامبران در آیات قرآنی و تأثیر آن در مثنوی مولوی," الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما), 53 106 (2023): 301-330,
VANCOUVER
زارع غلامعلي, گرزین عرفان. مبانی مقابله منکران با «بشریت» پیامبران در آیات قرآنی و تأثیر آن در مثنوی مولوی. الدِّراسات الأدبیّة, 2023; 53(106): 301-330.