المستشاریة الثقافیة للجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة فی لبنان والجامعة اللبنانیة الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما) 2789-8121 55 110 2026 05 22 پژواک اندیشه‌های خیامی در اشعار عباس محمود عقاد پژواک اندیشه‌های خیامی در اشعار عباس محمود عقاد 244042 10.22034/lits.2026.513392.1115 AR فاروق نعمتی دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-3699-6060 Journal Article 2025 03 21 عمر خيام نيشابورى از شاعران فارسى‌زبان مى‌باشد كه با سرودن رباعيات توانسته در حوزه ادبيات مطرح شود. رباعيات وى در دوره معاصر نظر بسيارى از مستشرقان، مترجمان و ادبا را از كشورهاى مختلف به خود جلب كرده است. او را به حقیقت باید از نام‌آورترین و سرشناس‌ترین شاعران و ادیبان ایرانی در جهان معاصر عرب دانست که به دلیل نوعِ جهان‌بینی و اندیشه‌های خاصی که داشت، توجه بسیاری از شاعران معاصر عربی را به خود جلب نموده است. از جمله ادبايى كه به اشعار وى توجه كردند و تحت تأثير افكار وى سروده‌هايى دارند، عباس محمود عقاد، اديب و شاعر عراقى معاصر است. او حدود بيست و نه رباعى از خيام را به عربى برگرداند و اين امر ميزان علاقه وى به خيام را نشان مى‌دهد، ضمن آنكه به تطابق ميان خيام و ابوالعلاء معرى نيز پرداخت. اين پژوهش بر آن است با شيوه توصيفى-تحليلى، ميزان تأثيرپذيرى عقاد از خيام را بررسى كند. بررسی‌ها نشان داده است كه می‌توان در مضامينى مانند مرگ و زندگى، حسرت بر گذر عمر، حیرت و بدبینی، مِى، معشوق و یار زیباروی و جبر و تقدیرگرایی، مشتركاتى را ميان دو شاعر يافت و تأثيرپذيرى عقاد از خيام را تبيين نمود. عمر خيام نيشابورى از شاعران فارسى‌زبان مى‌باشد كه با سرودن رباعيات توانسته در حوزه ادبيات مطرح شود. رباعيات وى در دوره معاصر نظر بسيارى از مستشرقان، مترجمان و ادبا را از كشورهاى مختلف به خود جلب كرده است. او را به حقیقت باید از نام‌آورترین و سرشناس‌ترین شاعران و ادیبان ایرانی در جهان معاصر عرب دانست که به دلیل نوعِ جهان‌بینی و اندیشه‌های خاصی که داشت، توجه بسیاری از شاعران معاصر عربی را به خود جلب نموده است. از جمله ادبايى كه به اشعار وى توجه كردند و تحت تأثير افكار وى سروده‌هايى دارند، عباس محمود عقاد، اديب و شاعر عراقى معاصر است. او حدود بيست و نه رباعى از خيام را به عربى برگرداند و اين امر ميزان علاقه وى به خيام را نشان مى‌دهد، ضمن آنكه به تطابق ميان خيام و ابوالعلاء معرى نيز پرداخت. اين پژوهش بر آن است با شيوه توصيفى-تحليلى، ميزان تأثيرپذيرى عقاد از خيام را بررسى كند. بررسی‌ها نشان داده است كه می‌توان در مضامينى مانند مرگ و زندگى، حسرت بر گذر عمر، حیرت و بدبینی، مِى، معشوق و یار زیباروی و جبر و تقدیرگرایی، مشتركاتى را ميان دو شاعر يافت و تأثيرپذيرى عقاد از خيام را تبيين نمود.