المستشاریة الثقافیة للجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة فی لبنان والجامعة اللبنانیة الدِّراسات الأدبیّة (في الثقافتين العربیّة والفارسية وتفاعلهما) 2789-8121 55 110 2026 05 22 بررسی تطبیقی سیمای فردی و اجتماعی امام سجّاد(علیه‌السلام) در شعر عربی و فارسی بررسی تطبیقی سیمای فردی و اجتماعی امام سجّاد(علیه‌السلام) در شعر عربی و فارسی 244040 10.22034/lits.2026.526011.1124 AR تورج زینی وند رازی جامعه رازی محمدابراهیم مالمیر دانشگاه رازی فاطمه نژاد پشم فروش دانشجوی ارشد Journal Article 2025 05 25 سیرۀ حضرت امام سجّاد(ع) به عنوان چهارمین امام شیعیان، در شعر عربی و فارسی حضور و تجلّی دارد. بررسی شعر آیینی عربی و فارسی بیانگر این است که در بخش سیمای فردی، عناوینی؛ همچون لقب سجّاد، عبادت و علم، نیز از جنبۀ اجتماعی، مضامین نسب و نژاد، سخاوت و اشاره به دوران سخت اسارت، از برجسته‌ترین مضامینی هستند که به طور مشترک با بسامد بالا در آثار منظوم دو ادب عربی و فارسی ظهور داشته‌اند. برخی موضوعات از جمله؛ «نیایش و حسن ظاهر» از نظر شمار پرداخت مضمون، در شعر عربی نسبت به فارسی، نمود محدودتری پیدا کرده به عنوان تفاوت مضمونی می‌توان به آن اشاره کرد. در این میان مفهوم «حسن ظاهر» تنها در شعر شاعران فارسی مشاهده شده‌است. در این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس نظریۀ اسلامی ادبیات تطبیقی تدوین یافته‌است، ابعاد شخصیّتی آن امام همام در شعر شاعران برجستۀ عربی و فارسی در دو بخش سیمای فردی و اجتماعی؛ تبیین شده و مضمون‌های مشترک و متمایز در شعر هر دو ادبیات مورد تحلیل قرار گرفته‌است. سیرۀ حضرت امام سجّاد(ع) به عنوان چهارمین امام شیعیان، در شعر عربی و فارسی حضور و تجلّی دارد. بررسی شعر آیینی عربی و فارسی بیانگر این است که در بخش سیمای فردی، عناوینی؛ همچون لقب سجّاد، عبادت و علم، نیز از جنبۀ اجتماعی، مضامین نسب و نژاد، سخاوت و اشاره به دوران سخت اسارت، از برجسته‌ترین مضامینی هستند که به طور مشترک با بسامد بالا در آثار منظوم دو ادب عربی و فارسی ظهور داشته‌اند. برخی موضوعات از جمله؛ «نیایش و حسن ظاهر» از نظر شمار پرداخت مضمون، در شعر عربی نسبت به فارسی، نمود محدودتری پیدا کرده به عنوان تفاوت مضمونی می‌توان به آن اشاره کرد. در این میان مفهوم «حسن ظاهر» تنها در شعر شاعران فارسی مشاهده شده‌است. در این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس نظریۀ اسلامی ادبیات تطبیقی تدوین یافته‌است، ابعاد شخصیّتی آن امام همام در شعر شاعران برجستۀ عربی و فارسی در دو بخش سیمای فردی و اجتماعی؛ تبیین شده و مضمون‌های مشترک و متمایز در شعر هر دو ادبیات مورد تحلیل قرار گرفته‌است.